Ege Üniversitesinin Yerli Hayvan Aşısı Projesine TEKNOFEST'ten Çifte Ödül: Ticarileşme Yolunda Önemli Adım

Ege Üniversitesi (EÜ), hayvancılık sektöründe ekonomik kayıplara neden olan Toxoplasma gondii parazitine karşı geliştirdiği yerli aşı projesiyle TEKNOFEST 2026'da iki ödül kazandı. CRISPR/Cas9 gen düzenleme teknolojisi kullanılarak hazırlanan proje, Türkiye ikinciliğinin yanı sıra Ticarileşme Potansiyeli Ödülü'ne layık görüldü.

Ege Üniversitesi Aşı Geliştirme Uygulama ve Araştırma Merkezi bünyesinde görev yapan Dr. Özlem Günay Eşiyok'un danışmanlığında yürütülen proje, Takım Kaptanı Gizem Mutlu ve Takım Üyesi Ayşe Çarşanlı'dan oluşan ProVax-T ekibi tarafından geliştirildi.

Ekip, 2026 Biyoteknoloji İnovasyon Yarışması Proje Kategorisi Üniversite ve Üzeri Seviyesi Final Yarışması kapsamında Diyarbakır'da Ticarileşme Potansiyeli Ödülü, Şanlıurfa'da ise kendi kategorisinde Türkiye İkinciliği elde etti.

Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı, Dr. Özlem Günay Eşiyok ve proje ekibini başarılarından dolayı tebrik ederek çalışmalarının devamında başarılar diledi.

"Türkiye'de Bu Hastalığa Karşı Ticarileşmiş Bir Aşı Bulunmuyor"

Projenin bilimsel altyapısı hakkında açıklamalarda bulunan EÜ Aşı Geliştirme Uygulama ve Araştırma Merkezi araştırmacısı Dr. Özlem Günay Eşiyok, Türkiye'de hayvancılık sektörünün önemli sorunlarından biri olan toksoplazmozis hastalığına odaklandıklarını belirtti.

Dr. Eşiyok, "TEKNOFEST'ten iki çok değerli ödülle ayrılmanın gururunu yaşıyoruz. Temel amacımız, ülkemizde hâlâ ciddi ekonomik kayıplara ve hayvan ölümlerine yol açan Toxoplasma gondii parazitine karşı koyunlarda virulansı zayıflatılmış canlı bir aşı geliştirmekti. Türkiye'de bu hastalığa karşı ticarileşmiş bir aşı bulunmadığı için bu alana yöneldik." dedi.

"CRISPR/Cas9 Teknolojisiyle Hastalık Yapıcı Geni Genomdan Çıkardık"

Aşı geliştirme sürecinde genetik mühendisliğinin güncel yöntemlerinden yararlandıklarını aktaran Dr. Eşiyok, parazitin hastalık oluşturma yeteneğini azaltmaya yönelik çalışmalar gerçekleştirdiklerini ifade etti.

Dr. Eşiyok, "Genetik mühendisliği yöntemlerini ve CRISPR/Cas9 teknolojisini kullanarak, parazitin hastalık yapma yeteneğinden (virülansından) sorumlu bir geni genomdan tamamen çıkardık ve hücre kültürü çalışmalarımızda konak hücreyi enfekte etme özelliğinin önemli ölçüde azaldığını gözlemledik." açıklamasında bulundu.

Genetik müdahale sonucunda parazitin enfeksiyon oluşturma kapasitesinin önemli ölçüde azaldığını belirten araştırma ekibi, elde edilen bulguların canlı ve virülansı zayıflatılmış bir aşı geliştirilmesi açısından önem taşıdığını kaydetti.

"Fare Deneylerinde Yüzde 100 Koruma Sağladık"

Geliştirilen aşının deneysel sonuçlarını değerlendiren Dr. Özlem Günay Eşiyok, fare modeli üzerinde gerçekleştirilen çalışmalarda güçlü bir bağışıklık yanıtı elde edildiğini açıkladı.

Dr. Eşiyok, "Geliştirdiğimiz aşıyı fare modeli üzerinde test ettiğimizde, bağışıklık yanıtını çok güçlü bir şekilde uyardığını tespit ettik. Aşılanmış denekleri gerçek parazitlerle karşılaştırdığımızda ise yüzde 100 oranında bir koruma sağladığımızı gördük." ifadelerini kullandı.

Fare deneylerinde elde edilen yüzde 100 koruma oranının projenin deneysel aşamasına ilişkin olduğunu ortaya koyan çalışma, aşının koyunlarda kullanımına ve ticarileştirilmesine yönelik hedefler açısından önemli bir araştırma verisi sundu.

"Projemizi Ticarileşmiş Bir Biyoteknolojik Ürüne Dönüştüreceğiz"

TEKNOFEST'te kazanılan iki ödülün projenin bilimsel ve ticari potansiyelini ortaya koyduğunu belirten Dr. Eşiyok, çalışmalarını biyoteknolojik bir ürüne dönüştürmeyi hedeflediklerini vurguladı.

Dr. Eşiyok, "Bu başarılı sonuçlar sayesinde projemiz hem ikincilik ödülüne layık görüldü hem de 'ticarileşme potansiyeli olan proje' seçilerek ikinci bir ödül daha kazandı. Rektörümüz Prof. Dr. Musa Alcı ve üniversite yönetimimizin destekleriyle projemizi ticarileşmiş bir biyoteknolojik ürüne dönüştürme yolunda kararlılıkla ilerlemeye devam edeceğiz." diye konuştu.

Ege Üniversitesinde geliştirilen yerli aşı projesinin, koyun yetiştiriciliğinde ekonomik kayıplara yol açan toksoplazmozis hastalığına karşı Türkiye'de biyoteknolojik bir ürün geliştirilmesine katkı sağlaması hedefleniyor.