Dodik'in İsrail'le yakınlaşması Bosna Hersek'te bölünme tartışmalarını yeniden alevlendirdi

Bosna Hersek'in iki entitesinden biri olan Sırp Cumhuriyeti'nin (RS) görevden alınan eski başkanı ve SNSD lideri Milorad Dodik'in son dönemde İsrail'le yakınlaşması, ülkedeki ayrılıkçı söylemleri yeniden gündeme taşıdı. Dodik'in sık sık İsrail'i ziyaret etmesi ve Banja Luka'da İsrail Ticaret Ofisi açılması bu tartışmayı besledi. Analizde yer alan değerlendirmeler uzmanın görüşüdür.

Dodik ve İsrail arasında hangi gelişmeler yaşandı?

Dodik, RS'nin bağımsızlığını ilan edeceğine yönelik söylemlerini sürdürüyor. Bosna Hersek'te 4 Ekim'de yapılan seçimde partisi SNSD büyük ölçüde başarı gösterdi ve Dodik bölünme iddialarını dile getirmeyi sürdürdü. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, seçimi kazanan SNSD'yi tebrik ederek parti liderleri için "büyük dostlarım" ifadesini kullandı. Netanyahu, Devlet Başkanlığı Konseyi'nin Sırp üyeliğine yeniden seçilen Zeljka Cvijanovic ve RS başkanlığına seçilen Savo Minic'i tebrik edip RS ile teknoloji, enerji ve güvenlik alanlarında iş birliğini genişletme beklentisini dile getirdi. Açıklamada Boşnak üye Denis Becirovic ile Hırvat üye Darijana Filipovic'in anılmaması ve RS'den bağımsız bir devlet gibi söz edilmesi dikkat çekti.

Uzman bu yakınlaşmayı nasıl yorumluyor?

Vuksanovic, RS yönetiminin Filistin'in BM üyeliğini destekleme kararını veto ederek Bosna Hersek'in oylamada "çekimser" kalmasına yol açtığını, RS'nin son 15 yıldır İsrail'le iyi ilişkiler sürdürdüğünü hatırlattı. İsrail'in yakınlaşmasını "stratejik" bulan Vuksanovic, Tel Aviv'in hem Doğu Avrupa hükümetleri hem de entite düzeyinde ilişki kurarak Filistin meselesine dair Avrupa'daki tartışmaları etkilemeyi, yeni diplomatik ve güvenlik ortaklıkları oluşturmayı ve Türkiye ile daha az ölçüde İran'ı dengelemeyi amaçladığını söyledi. Banja Luka'daki ticaret ofisiyle Dodik'in İsrailli lobi gruplarının desteğini ve Trump yönetimine kolay erişimi hedeflediğini belirtti.

Bağımsızlık ilanı olası mı?

Vuksanovic, Dodik'in bağımsızlık planını hayata geçirmesinden şüphe duyduğunu söyledi: "ABD ve İsrail'in de bu senaryoyu desteklemek uğruna politikalarını değiştirmeye istekli olacakları konusunda da şüpheliyim. Dodik'in, İsrail gibi ortakları kullanarak hem uluslararası arenada hem de Saraybosna'daki merkez hükümetle ilişkilerinde Banja Luka'nın pazarlık gücünü artırmaya çalışırken mevcut yapısını koruma yolunu seçmesi daha muhtemeldir."

Dodik'in son açıklamaları neler?

Dodik, RS'nin bağımsızlık ilan etmesi hâlinde Suudi Arabistan ve İsrail'in destek vereceğini öne sürdü. Bosna Hersek Dışişleri Bakanı Elmedin Konakovic bu açıklamaları "dikkate değer" bulmadığını, ülkenin Suudi Arabistan'la ilişkilerine zarar vermeyeceğini söyledi. Dodik ayrıca Devlet Başkanlığı Hırvat üyeliğini kazanan HDZ BiH temsilcileriyle bir araya gelip Sırplar ve Hırvatlar arasında güçlü iş birliği mesajı verdi. Ülkede yeni bir siyasi krizin çıkıp çıkmayacağı sorusu gündemde.

Muhabir: Berk Küçük